Pusula Portföy Hisse ve Para Piyasası Fonları: Üç Seansın Verisi
31 Ağustos kapanışından 3 Eylül 2026 kapanışına, üç seansta: PBR %27,2, PHE %21,3 düştü. Aynı üç seansta BIST 100 %2,8 geriledi. Aynı kurucunun iki para piyasası fonu ise yükseldi.
Bu makas — aynı kurucu, aynı üç gün, tamamen farklı sonuç — hisse piyasasının kötü bir haftası değil. Fonun içinde ne olduğuyla ilgili ve tamamı kamuya açık veride görünüyor.
Fiyatlar
Aşağıdaki fon fiyatları TEFAS kapanış fiyatlarıdır.
| Fon | Kategori | 31.08 | 03.09 | 3 seans |
|---|---|---|---|---|
| PBR | Değişken | 4,777442 | 3,478615 | −%27,2 |
| PHE | Hisse senedi | 4,106306 | 3,230415 | −%21,3 |
| PUK | Katılım hisse | 1,326588 | 1,212106 | −%8,6 |
| PKD | Serbest (katılım) | 0,981713 | 0,948498 | −%3,4 |
| PRY | Para piyasası | 3,211599 | 3,224920 | +%0,4 |
| PNU | Para piyasası | 1,252351 | 1,257160 | +%0,4 |
| BIST 100 | Endeks | 14.334,06 | 13.932,46 | −%2,8 |
Yalnızca 3 Eylül’de PBR %15,4, PHE %11,6 düştü. Karşılaştırma için: başka kurucuların en büyük yedi hisse senedi fonu aynı üç seansta −%0,6 ile −%3,5 arasında hareket etti. Olan şey hisse senedi varlık sınıfına olmadı.
Büyüklük ve nakit çıkışı
Fiyat ile büyüklük iki ayrı ölçüm; burada belirgin biçimde ayrışıyorlar. Büyüklük hem fiyat düştüğünde hem yatırımcı çıktığında azalır, ama ikisi ayrıştırılabilir: günlük net nakit akışı ne kadar paranın fiilen çıktığını gösteriyor.
| Fon | 2026 zirvesi | 03.09 büyüklük | Ağustos net akış | 1–3 Eylül |
|---|---|---|---|---|
| PHE | 75,9 mlr TL (Tem.) | 19,4 mlr TL | −37,1 mlr TL | −4,0 mlr TL |
| PBR | 39,3 mlr TL (Tem.) | 2,8 mlr TL | −27,0 mlr TL | −1,5 mlr TL |
| PRY | 124,3 mlr TL (Tem.) | 100,1 mlr TL | −7,9 mlr TL | −13,1 mlr TL |
| PNU | 38,3 mlr TL (Ağu.) | 34,9 mlr TL | +12,0 mlr TL | −5,6 mlr TL |
Her iki hisse ağırlıklı fon da bu yıl sıfırdan kuruldu — PHE ocakta 60 milyon TL’ydi — temmuzda zirve yaptı ve altı haftada büyüklüğünün çoğunu geri verdi. PHE’nin yatırımcı sayısı 18 Temmuz’da 153.264 iken 3 Eylül’de 109.057; PBR’nin temmuzdaki 72 binin üzerindeki seviyesinden 30.139’a indi.
Para piyasası fonları farklı bir tablo. Fiyatlarında kırılma yok; gösterdikleri şey itfa. PRY eylülün ilk üç seansında ağustos ayının tamamından daha fazla nakit kaybetti; ağustosta hâlâ para toplayan PNU ise yön değiştirdi. Çıkış varlık sınıfından değil, kurucudan.
Hisse fonlarının içi
TEFAS varlık sınıfı dağılımına göre 2 Ağustos itibarıyla PHE %76,3 hisse senedi ve %21,1 yatırım fonu katılma payı; PBR %70,5 hisse ve %19,5 katılma payıydı. İkinci kalem bir şeffaflık boşluğu: paranın başka fonlarda olduğu görülüyor, hangi fonlarda olduğu bu düzeyde görünmüyor — portföyün beşte biri bu kırılımda okunamıyor.
Hisse kısmında ise KAP’a verilen aylık portföy dağılım raporları kalem kalem ağırlık veriyor. Temmuz raporları iki fonu da aynı birkaç isimde gösteriyor:
| Kalem | PHE ağırlık | PBR ağırlık |
|---|---|---|
| ODINE | %14,50 | %14,37 |
| PASEU | %11,91 | %7,94 |
| GUNDG | %10,17 | %9,95 |
| KTLEV | %9,48 | %9,31 |
| HEDEF | %8,00 | %15,85 |
| İlk beş | %54,1 | %57,4 |
Her iki fonun yarısından fazlası beş hissede ve büyük ölçüde aynı beş hissede. Bu hisselerin aynı üç seanstaki hareketi:
| Hisse | 31.08 → 03.09 | 2026 zirvesinden |
|---|---|---|
| PASEU | −%27,1 | −%34,4 |
| ODINE | −%27,1 | −%55,7 |
| HEDEF | −%27,0 | −%83,2 |
| KTLEV | −%26,8 | −%76,8 |
| GUNDG | −%16,3 | −%47,0 |
Dört rakamın %27 civarında kümelenmesi tesadüf değil: üst üste üç taban, 0,9³ = −%27,1 demek. Fonlar düştü çünkü en büyük pozisyonları üç gün boyunca mevzuatın izin verdiği kadar düştü. KAP’taki pay bazında devre kesici bildirimleri mekanizmayı doğruluyor — 28 Ağustos–3 Eylül arasında KTLEV, HEDEF, ODINE ve PASEU’da tekrarlayan devre kesiciler.
Hareketin büyüklüğünü açıklayan kısım
Yoğunlaşma tek başına bu tabloyu üretmez. Eklenen unsur ortaklık oranı. Kurucunun yönettiği fonların toplamı için verilen pay alım satım bildirimleri şunları açıklıyor:
- GUNDG sermayesinin %38,67‘si (18.08)
- IZFAS’ın %32,95‘i (20.08)
- TMPOL’ün %26,95‘i, %22,02’ye indirildi (29.07)
- BALSU’da 1 Temmuz’da %19,96; %10,66 ve %8,59 üzerinden 18 Ağustos’ta %1,84‘e düşürüldü
Yapısal nokta bu ve tek bir kurucuya özgü olmadığı için açıkça yazmaya değer: küçük bir halka açık şirketin üçte birini taşıyan bir fon, o pozisyonu likit bir büyük şirket hissesi gibi satamaz. Karşı tarafta o ölçekte alıcı yok. İtfa geldiğinde fon, hacmin çoğunu kendi satışının oluşturduğu bir piyasaya satmak zorunda kalır ve satması gereken miktar arttıkça çıkış fiyatı kötüleşir. Bu isimlerin bazıları ağustosta VBTS tedbirleri altındaydı — kredili alım ve açığa satış yasağı, GUNDG’de ayrıca brüt takas — ki bu da alıcı havuzunu daha da daraltır.
Ağustostaki nakit çıkışı ile ağustostaki pay satış bildirimleri aynı olayın iki yüzü: bir fondan 37 milyar TL itfa, aynı ayda likit olmayan isimlerdeki %20 ve %12’lik payların azaltılması.
Öncesinde getiriler neden bu kadar iyi görünüyordu
Hiçbiri gizli değildi, ama manşet rakamlar tersini söylüyordu. 3 Eylül’e kadar son 12 ayda — yani düşüş dahil — PHE hâlâ %164,95; BIST 100 %30,85, hisse senedi şemsiye fonu ortalaması %33,49. TEFAS o gün fonu kategorisinde 199 fon içinde 1. sırada gösteriyordu.
Para piyasası fonlarında aynı örüntünün daha yumuşak hâli var. PRY son bir yılda %59,81 ile 118 para piyasası fonu içinde üçüncü; kategori ortalaması %46,79, TEFAS’ın mevduat faizi kıyası %40,01, TÜFE %31,50. 2 Ağustos dağılımı kategori için standart görünüyor: %56,2 ters repo, %20,3 borsa para piyasası, %10,0 devlet tahvili, %8,3 vadeli TL mevduat. Para piyasası fonunun getirisi kısa vadeli faizle sınırlıdır; kategori ortalamasının 13 puan üzerindeki bir fark hayranlık duyulacak değil anlaşılacak bir veridir — bakılacak yer fonun KAP’taki performans sunum raporu.
Verinin söylemediği şey nedeni. Kamuya açık veri fonun ne taşıdığını, ne bildirdiğini, fiyatların ve yatırımcıların ne yaptığını gösterir; niyeti göstermez. Yukarıdakilerin hiçbiri kimsenin davranışına dair bir iddia değildir.
Bu veriyle her fonda kontrol edilebilecek beş şey
Genel ders tek bir kurucuyla ilgili değil: bir fonun manşet getirisi sayfasındaki en az bilgi taşıyan rakamdır ve bilgi taşıyanların hepsi yayımlanmıştır.
- Yoğunlaşma. Aylık KAP portföy dağılım raporu kalem bazında ağırlık verir. İlk beş isim fonun yarısından fazlaysa fon o beş isimdir.
- Taşınan varlıkların likiditesi. Fonun büyüklüğü değil, taşıdığı hisselerin günlük işlem hacmi. Küçük ve likit olmayan hisse taşıyan büyük bir fon, endeks hissesi taşıyan büyük bir fondan farklı bir enstrümandır.
- Ortaklık oranı. Pay alım satım bildirimleri, bir fon kompleksinin bir şirketin beşte birine veya üçte birine sahip olduğunu gösterir. Bu, kote fiyattan çıkılamayan bir pozisyondur.
- Akışın getiriye karşı okunması. Büyüklüğün fiyattan çok daha hızlı düşmesi itfa demektir; likit olmayan portföyde itfa zorunlu satış demektir. Genelde en erken görünen sinyal budur.
- Aynı kategorideki emsal karşılaştırması. Kıyaslanabilir tüm fonların çok üzerindeki bir getiri, yalnızca yöneticinin becerisi hakkında değil portföyün yapısı hakkında bilgidir.
Birinci, dördüncü ve beşinci maddeyi bu sitedeki her fon için çalıştırabilirsiniz: hisse senedi fonları, para piyasası fonları ve kurucunun tüm fon listesi.
Veri notu
Fon fiyatları, kategori sıralaması, varlık sınıfı dağılımı ve bir yıllık kıyas getirileri: TEFAS, 3 Eylül 2026’da çekildi. Fon büyüklüğü, yatırımcı sayısı, günlük net nakit akışı ile endeks ve hisse kapanışları: piyasa verisi, 3 Eylül kapanışına kadar. Kalem bazında ağırlıklar: Temmuz 2026 KAP portföy dağılım raporları. Ortaklık oranları: kurucunun kendi KAP pay alım satım bildirimleri, belirtilen tarihlerde. VBTS tedbirleri ve devre kesici bildirimleri: Borsa İstanbul, KAP üzerinden. Her rakam belirtilen tarihe ait bir ölçümdür ve kalıcı değildir; yukarıda bağlantılanan fon sayfaları günlük güncellenir.