BIST 100 ve Hisse Senedi Fonları: Endeks Ne Anlatır, Ne Anlatmaz

BIST 100, Borsa İstanbul’un temel endeksi ve Türk hisse senedi fonlarının referans noktasıdır. Aynı zamanda TL grafiği ile dolar grafiğinin aynı dönem için zıt hikayeler anlatabildiği bir endeks.

İki grafik, tek endeks

TL cinsinden ölçüldüğünde BIST 100, dolar cinsinden yatay ya da negatif seyrettiği dönemlerde büyük nominal kazançlar üretmiştir. İkisi de “yanlış” değil, farklı soruları yanıtlıyor: TL grafiği yerli yatırımcının harcadığı para biriminde ne olduğunu, dolar grafiği döviz bazlı düşünen birinin durumunu anlatır. Enflasyonu eklerseniz üçüncü bir soru daha çıkar: yerli yatırımcı gerçekten alım gücü kazandı mı? “BIST 100 getirisi” diyen ama hangisinden bahsettiğini belirtmeyen her yorum dikkatle okunmalı.

Fonlar nereye oturuyor

TEFAS’ta hisse ailesinde yaklaşık 190 fon var: 175 hisse senedi fonu, 10 hisse senedi yoğun fon, 4 endeks fon ve bir yabancı hisse senedi fonu. Yalnızca endeks fonlar bir endeksi izlemeyi hedefler; geri kalanı aktif yönetilir ve sektör/tema yoğunlaşması gösterebilir, bu yüzden BIST 100 ile korelasyonları değişkendir. Hisse senedi yoğun fonlar en az %80 hisse tutmak zorundadır — bu onları en yüksek risk bandına koyar, ama yüksek hisse ağırlığı endeks takibiyle aynı şey değildir.

Bir hisse fonu sayfasını okurken

Her fon sayfasındaki karşılaştırma bloğu TÜFE, altın, USD, EUR’un yanında bir BIST 100 satırı taşır. İki karşılaştırma işin çoğunu yapar: fon endekse karşı (aktif yönetim endeksin üzerine bir şey kattı mı?) ve fon USD’ye karşı (getiri döviz çevrimine dayandı mı?). Bir fon endeksi geçip yine de dolar bazlı bir yatırımcı için kaybettirmiş olabilir — ikisi de aynı anda doğru olabilir.

Endeksin göstermediği

• Yoğunlaşma: bu ölçekteki bir piyasada endeks ağırlıkları, birkaç büyük bileşenin hareketin çoğunu sürüklediği anlamına gelir.
• Temettü: hangi endeks versiyonu kastediliyor — fiyat ve toplam getiri serileri farklıdır.
• Stres anında likidite: endeks seviyesi, düzensiz bir dönemde pozisyonların ne kadar kolay kapatılabileceğini söylemez.